|
Nieopodal
wsi Babice, na wzgórzu( 362 mn.p.m.), znajdują się ruiny zamku Lipowiec.
Niegdyś u stóp wzgórza wiódł trakt łączący stolice Śląska i Małopolski.
Prawdopodobnie istniało tu przedhistoryczne grodzisko, a następnie zameczek
rycerski stronników Konrada Mazowieckiego. Po zdobyciu władzy Bolesław
Wstydliwy kazał w 1243 roku biskupowi Prandocie zbudować tu umocnienia
mające chronić granicę państwową. Powstał gród drewniano - ziemny, który
około 1295 roku stał się własnością biskupa Jana Muskaty. Wzniósł on
wewnątrz grodu wysoka kamienna wieżę cylindryczną. (podobne stołpy zbudowano
wówczas w Olsztynie, Smoleniu i Będzinie). Biskup Muskata był stronnikiem
króla czeskiego - Wacława II, roszczącego pretensje do korony polskiej.
Występował przeciwkoŁokietkowi. Lipowiec był jego ostatnim schronieniem
przed zwycięskim Łokietkiem.

W
1443 r. księstwo siewierskie kupił biskup Zbigniew Oleśnicki, doradca
króla Władysława Jagiełły. Ten zakup części ziemi śląskiej umożliwił
przeniesienie rezydencji biskupów krakowskich z Lipowca do Siewierza.
Zamek w Lipowcu zaczął pełnić funkcję rekolekcyjno - więzienną dla księży,
którzy popadali w konflikt z doktryną rzymsko - katolicka, skłaniając
się w stronę reformacji. Funkcja obronna zamku lipowieckiego została
w tym okresie utrzymana. Stale przebywał tu jeden z biskupów, liczni
księża, zakonnicy oraz załoga wojskowa.
Przebudowane zostało XIV - wieczne założenie obronne. Zachowana do dziś
cylindryczna wieża została nadbudowana o trzy kondygnacje. W dwóch górnych
umieszczono oteory strzelicze, przystosowane do broni palnej, co umożliwiało
ostrzeliwanie drogi dojazdowej do wieży bramnej. Otwór wjazdowy umieszczono
12 metrów powyżej podstawy murów. Poszczególne kondygnacje połaczono
krętymi schodkami w grubościach murów. Wzmocniono i rozbudowano mury
obwodowe.
W czasie "potopu" (1655 r.) Szwedzi po krótkiej walce zdobyli zamek.
Przez dwa lata mieszkał tu gubernator
Krakowa, generał Paul Wirtz. Działające w okolicach zamku oddziały polskie
uniemożliwiły Szwedom aprowizację i zadawały liczne straty, co w końcu
zmusiło załogę do opuszczenia zamku. Wycofując się Szwedzi zamek podpalili.
W połowie XVIII wieku zamek nie miał już żadnej wartości militarnej.
Został gruntownie przebudowany i rozbudowany. W dalszym ciągu wykorzystywano
go jako miejsce odosobnienia dla księży zbytnio poddających się oświeceniowej
swobodzie obyczajowej.
W dolnej części wieży znajduje się tw. loch głodowy, pozostałość obyczajów
więziennych z XII i XIV w. Wokół dziedzińca dobudowano budynki mieszkalne
z licznymi celami.
W 1789 r. zamek został zajęty przez wojska austriackie. W 1800 r. pożar
zniszczył dachy i górne stropy pomieszczeń. Zamek pozostał zamieszkały
do poł. XIX w.

W czasie powstania styczniowego (1863 r.) chronił się tu oddział generała
Mariana Langiewicza.
W 1959 roku przeprowadzono badania powierzchniowe, a w latach 60 - tych
prace archeologicze i budowlano - konserwatorskie, kontynuowane do dzisiaj.
W 1969 roku utworzono tu muzeum (Oddział Muzeum w Chrzanowie). U stóp
wzgórza zamkowego (w kierunku zachodnim) znajduje się Nadwiślański Park
Etnograficzny z obiektami budownictwa drewnianego okolic Krakowa.

|